بنابراين دعا در جايگاه از بين بردن تأثير عوامل طبيعى نيست ، بلكه صرفاً درخواست لطف خداوند است كه او را در مسيرش به سوى كمال ، موفق گرداند . افزون بر اين ، تضرّع به خدا ، توان روحى دعا كننده را مىافزايد و به او در برابر يأس ، اميدوارى و در برابر اضطراب ، آرامشى روانى مىبخشد ؛ آن‌سان كه زندگىاش سراسر امنيت و آسايش و سرشار از نشاط و سرزندگى و شادى مىگردد : « أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » « 1 » . ليك تضرّع به خدا با دعاها و اذكار ، شرايطى دارد كه مهم‌ترين آنها ، عقيده و اخلاص و يقين به مأثور بودن دعا يا ذكر مىباشد ؛ چه در اصلش و چه در چگونگى بيان آن ؛ تا توسل بدان نزد خداى تعالى ، مشروع باشد . اين شرط بدان روست كه دعاها و اذكار ، وسايلى براى رسيدن به آستان مقدس الهى است و طريق به او ، جز از سوى او و معرفى خود او ، شناخته نمىشود ؛ چه ، راه رسيدن به او ، تنها از جانب او و به دست اولياى بزرگوارش ، شناخته مىشود . « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 2 » ؛ « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، از خدا پروا كنيد و وسيله‌اى براى تقرب به او بجوييد و در راهش جهاد كنيد ؛ باشد كه رستگار شويد . » خداوند سبحان اين وسيله را در شخصيت پيامبر بزرگوارش نشان داد ؛ آن‌جا كه مىفرمايد : « وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً » « 3 » ؛ « اگر آنان هنگام ستم به خود ، پيش تو مىآمدند و از خدا آمرزش مىخواستند و پيامبر [ نيز ] براى آنان طلب آمرزش مىكرد ، همانا خدا را توبه‌پذيرِ مهربان مىيافتند . » به همين جهت ، خداوند پندار مشركان را كه بت‌هاى خود را شفيعان نزد خدا مىشمردند ، مردود دانست ؛ چرا كه دليلى بر آن نداشتند : « وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا

--> ( 1 ) . رعد ( 13 ) 28 : « آگاه باشيد كه با ياد خدا ، دل‌ها آرامش مىيابد . » ( 2 ) . مائده ( 5 ) 35 . ( 3 ) . نساء ( 4 ) 64 .